İsmail ez-Zühdi Efendi Kabri Bakım ve Temizlik İşleri Raporu

İstanbul Mezarlıklar Müdürlüğü’ne İsmail ez-Zühdi Efendi kabrinin temizlik ve bakım izni için yaptığımız başvuru üzerine verilen 23.07.2009 tarihli (TN: 1829028, BN: 6194) izinle kabrin temizlik ve bakımına 25 Temmuz 2009 tarihinde başlanmıştır.

Bakım ve onarım üç aşamadan oluşmaktadır:

  1. AB57 uygulaması (taş temizliği)
  2. Paraloid uygulaması (taş koruyucu)
  3. Altın varak uygulaması

AB57 Uygulaması

Öncelikle taşın durumu incelendi. Taştaki yazının aşınmış ve kaybolmakta olduğu, yüzeylerin ince tuz gibi dağıldığı görüldüğünden çok hassas çalışılması gerektiği anlaşıldı. Taştaki kirler, zarar vermediği bilinen arap sabunu ile temizlendi; bu temizlikle ancak kaba kirlerin çıktığı gözlendi.

Ardından AB57, yani amonyak, bikarbonat ve kâğıt hamuru karışımı, hamur kıvamında ve 1 cm kalınlığında taşın yüzeyine sıvandı. Taş açık yer kalmayacak şekilde streç filmle kapatılıp bir gün bekletildi. Sonrasında film açıldı, sıvanmış kâğıt hamuru sıyrılıp alındı ve taş bol su ile yumuşak fırçayla ovularak temizlendi.

Paraloid Uygulaması

Taşın yüzeylerinin aşınıyor olması paraloid uygulamasını gerekli kılmıştır. Bu uygulama taşın mukavemetini artırır; taştaki kılcal çatlaklara ve ince deliklere girerek bunların ileride büyümesini ve yüzeylerin ince tuz gibi dağılmasını engeller, taşın olumsuz dış etkenlere karşı uzun süre dayanmasını sağlar. Bu gibi tarihî eserler için 50–100 yıl çok kısa bir zaman dilimidir.

Altın Varak Uygulaması

Yazı zemini ve bölünmüş satır araları mat, solvent bazlı nefti yeşil ile boyandı. Boya kuruduktan sonra yazı, kalem kalınlığında 3 saatlik mikstiyonla çalışıldı. Uygulama sırasında ta‘lik yazılı taşta, daha önceki bir çarpma etkisiyle kaybolduğu düşünülen bir elif harfinin zeminde bulunmadığı fark edildi ve bu harf mikstiyonla yeniden tamamlandı. Mikstiyonun saati geldiğinde 23,75 ayar altın varak uygulaması yapıldı.

Diğer Çalışmalar

Bunların dışında taban taşının kenarlarında kabartma süslemeler olduğu fark edildi ve taban taşının çevresindeki toprak seviyesi 3–4 cm aşağı indirildi. Bu sırada toprağa batırılmış hâlde 3 adet kamış kalem bulundu. Kafes demirlerinin alt kısımlarında oluşan pas ve kirler temizlendikten sonra kafes demirleri sentetik yağlı boya ile boyandı.

Eyüp Arslan